Jak z aksjomatów proporcjonalności wyprowadza się sposób analizy.
Prawo insolwencyjne każe ustalać wielkości, których nie da się odczytać wprost z akt: ratę planu spłaty, kwotę wolną od zajęcia, wybór między układem a upadłością, rozkład ciężaru między grupy wierzycieli. Ustawa wskazuje kierunek - realne możliwości dłużnika i porównanie z sensowną alternatywą - ale nie podaje rachunku. W praktyce liczy się te wielkości intuicyjnie, metodą „ile zostaje po kosztach".
Metodologia Aequitas zastępuje tę intuicję rachunkiem proporcjonalności: powtarzalnym, przejrzystym i możliwym do zakwestionowania. Punktem wyjścia są aksjomaty z Manifestu - proporcjonalność, sprawiedliwa równowaga, uzasadnione potrzeby dłużnika. Z nich wyprowadza się kolejne kroki.
Każda decyzja insolwencyjna zostaje rozłożona na wymiary, w których w ogóle można mówić o proporcjonalności: obciążenie dłużnika, ochrona minimum egzystencji, podział korzyści między wierzycieli. Dla każdego wymiaru buduje się wskaźnik pasmowy w skali od 0 do 100, który nie pyta, czy wszyscy dostają tyle samo, lecz czy różnice w traktowaniu są proporcjonalne do sytuacji prawnej i ekonomicznej stron oraz do wyniku scenariusza referencyjnego.
Wskaźniki nie są zawieszone w powietrzu. Ich konstrukcja jest osadzona w przepisach (m.in. art. 491¹⁴-491¹⁶ i art. 63 Prawa upadłościowego, art. 10a i 161 Prawa restrukturyzacyjnego oraz dyrektywie 2019/1023) i zasilana danymi referencyjnymi (GUS, minimum socjalne, koszty utrzymania, inflacja). Prawo wyznacza granice, których model nie przekracza; dane nadają mu realizm.
Źródła: Prawo upadłościowe · Prawo restrukturyzacyjne · dyrektywa 2019/1023 (ELI, EUR-Lex).
Parametry i wagi nie są dane raz na zawsze. Podlegają okresowej kalibracji - eksperckiej, empirycznej i optymalizacyjnej - prowadzonej wyłącznie w granicach nieprzekraczających ustawowych czerwonych linii. Model pozostaje falsyfikowalny: jeżeli wyniki rozjeżdżają się ze stabilnym orzecznictwem lub z wykonaniem planów, korekcie podlega model, nie rzeczywistość.
Manifest opisuje filozofię programu, nie sformalizowaną specyfikację. Część progów i wag ma na tym etapie charakter rekomendacji projektowej, a nie ustalonego standardu. Największym źródłem uznaniowości pozostaje ocena, czy różnica między grupami jest uzasadniona - dlatego w zastosowaniu praktycznym każda taka ocena wymaga krótkiego uzasadnienia. Bez tego model byłby pozornie matematyczny, a w istocie arbitralny.
Metodologia realizuje się w konkretnych narzędziach. Zobacz modele Aequitas →
