IBDN Instytut Badań nad Długiem i Niewypłacalnością

Instytut Badań nad Długiem i Niewypłacalnością

Rachunek ponad narracją.

Badamy dług, restrukturyzację i upadłość na danych, bez uproszczeń - tak, jak bada się rzeczy, które rozstrzygają o cudzym losie.

Ius est ars boni et aequi

Prawo jest sztuką tego, co dobre i słuszne.

Celsus · Digesta 1.1.1

O Instytucie

Dług jest najstarszą relacją społeczną - starszą niż pieniądz i starszą niż rynek. Dziś wpływa na codzienność mocniej niż kiedykolwiek i coraz częściej zaczyna dominować nad innymi relacjami: pracą, własnością, rodziną, państwem.

Instytut powstał, aby tę relację badać - jej historię i mechanikę, prawo, które ma ją porządkować, oraz skutki, które ujawniają się, gdy dług się załamuje. Robimy to na danych, bez moralizowania.

Fundament Instytutu

Manifest Aequitas

Prawo insolwencyjne od początku próbuje pogodzić rzeczy, których nie da się pogodzić bez straty. Wierzyciel ma prawo oczekiwać wykonania zobowiązania. Dłużnik nie może jednak zostać na zawsze wyłączony z życia gospodarczego tylko dlatego, że w pewnym momencie nie był zdolny zapłacić wszystkiego. Przedsiębiorstwo powinno ponosić konsekwencje błędnych decyzji - ale likwidacja nie może być automatycznym odruchem, jeżeli działająca całość jest warta więcej niż suma rozproszonych składników.

Sprawiedliwość w niewypłacalności nie polega na równym podziale straty ani na maksymalizacji zaspokojenia wierzycieli za każdą cenę, ani na ochronie dłużnika przed każdą konsekwencją jego decyzji. Polega na takim zastosowaniu prawa, które chroni uzasadnione interesy uczestników i jednocześnie nie niszczy więcej wartości, niż to konieczne. To właśnie nazywam Aequitas.

Poznaj cały Manifest →

Projekt flagowy

Aequitas - silnik analityczny postępowań insolwencyjnych

Aequitas to analityczny silnik proporcjonalności decyzji w sprawach niewypłacalności. Nie zastępuje sądu ani syndyka - ujawnia i porządkuje kryteria, które i tak ważą w rozstrzygnięciu, i pozwala uzasadnić je na danych, a nie na intuicji. Wyrósł z upadłości konsumenckiej, a docelowo obejmuje wszystkie postępowania insolwencyjne: upadłość osób fizycznych i przedsiębiorców oraz restrukturyzację.

Prawo każe ustalać kluczowe wielkości - ratę planu spłaty, kwotę wolną, wybór między układem a upadłością, rozkład ciężaru między grupy wierzycieli - na podstawie realnych możliwości i porównania z sensowną alternatywą. W praktyce liczy się je „na kalkulatorku", metodą „ile zostaje po kosztach". Aequitas zastępuje tę intuicję powtarzalnym, przejrzystym i obronnym rachunkiem proporcjonalności.

Moduły silnika

EI · Equity Index

Plan spłaty

Proporcjonalność planu spłaty do realnych możliwości zarobkowych upadłego, a nie do bieżącego dochodu.

EM · Equity Matrix

Kwota wolna

Kwota pozostawiana dłużnikowi wobec uzasadnionych kosztów utrzymania i minimum egzystencji - bezpiecznik raty.

PPSW

Możliwości spłaty

Dochód potencjalny korygowany o kwalifikacje, zdrowie, rynek pracy, obciążenie rodzinne i stabilność zatrudnienia.

CSD

Porównanie scenariuszy

Zmiana stopnia zaspokojenia wierzycieli między wariantami: układ kontra upadłość, kontynuacja kontra likwidacja.

A-Score

Mikrotest proporcjonalności

Dla postępowań z grupami wierzycieli i wariantami: czy dane rozróżnienie jest proporcjonalne względem sensownej alternatywy. Test zaspokojenia, test prywatnego wierzyciela.

Czytaj artykuł o A-Score →
Moduł W

Przyczyny i ciężar

Przyczyny niewypłacalności i stopień niedbalstwa wyznaczają długość planu, bez zamieniania oceny w indeks represyjności.

Silnik jest osadzony w prawie (art. 2, 491¹⁴-491¹⁶, 63 pr. up.; art. 10a, 161 pr. restr.; dyrektywa 2019/1023) oraz w danych referencyjnych (GUS, minimum socjalne, koszty utrzymania). Parametry podlegają okresowej kalibracji i pozostają falsyfikowalne - aequitas vincit formam, lecz nigdy ponad normę prawną.

Źródła: Prawo upadłościowe · Prawo restrukturyzacyjne · dyrektywa 2019/1023 (ELI, EUR-Lex).

Poznaj program Aequitas →
Etap: zaawansowany prototyp, pilotaż na zanonimizowanych sprawach Cel: Biała księga Aequitas, narzędzia i szkolenia dla syndyków, doradców i sądów
Aktualności

Legislacja · Orzecznictwo · Praktyka

Instytut na bieżąco śledzi prace legislacyjne nad prawem restrukturyzacyjnym i upadłościowym, istotne orzeczenia oraz zmiany w praktyce Krajowego Rejestru Zadłużonych. Krótkie, rzeczowe noty - bez publicystyki.

Projekt UD260 - nowelizacja prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego

Rządowe zmiany w wykonaniu planu spłaty, wynagrodzeniu syndyka i wykreślaniu z KRZ. Zobacz notę →

Istotne postanowienia i wyroki

Wybrane rozstrzygnięcia sądów restrukturyzacyjnych i upadłościowych z krótkim komentarzem. Zobacz →

Zmiany w Krajowym Rejestrze Zadłużonych

Nowe funkcje, obwieszczenia i to, co widać w danych rejestru. Zobacz →

Przejdź do prac legislacyjnych →
Co widać w danych KRZ
37,7%
restrukturyzacji wciąż trwa po czterech latach od zatwierdzenia układu
6 630
układów zatwierdzonych w postępowaniach, które przeanalizowaliśmy
460
dni - mediana czasu od zatwierdzenia do uchylenia układu
37,6%
obwieszczonych postępowań kończy się zatwierdzeniem układu
Analiza własna Instytutu na podstawie ponad 80 tys. obwieszczeń Krajowego Rejestru Zadłużonych (2021-2026). Szczegółowa metodologia stanowi know-how Instytutu i jest ujawniana wyłącznie w zakresie koniecznym dla konkretnej opinii lub raportu.
Dane

Raporty

Cykliczne opracowania na danych Krajowego Rejestru Zadłużonych: kondycja restrukturyzacji i upadłości w Polsce, przeżywalność układów, mapa postępowań. Miesięcznie, kwartalnie, półrocznie i rocznie.

Raport półroczny · dostępny

Restrukturyzacja i niewypłacalność w Polsce, I półrocze 2026

Pierwszy raport Instytutu na danych Krajowego Rejestru Zadłużonych: skala niewypłacalności, lejek PZU, przeżywalność układów, mapa restrukturyzacji i rynek nadzorców.

Czytaj raport →
Miesięczny

Barometr niewypłacalności

Krótki przegląd liczby i struktury nowych postępowań w minionym miesiącu.

Zobacz w raportach →
Kwartalny

Przeżywalność układów

Krzywa przeżycia zatwierdzonych układów i tempo uchyleń w ujęciu kwartalnym.

Zobacz w raportach →
Roczny

Mapa restrukturyzacji w Polsce

Rozkład PZU wg województw: gdzie jest wolumen i gdzie natężenie na 10 tys. mieszkańców.

Zobacz mapę →
Kampania społeczna

Ekonomia domowa

Kampania społeczna o zarządzaniu domowymi finansami: jak prowadzić budżet, by nie wpaść w spiralę zadłużenia, i jak odzyskać kontrolę, gdy dług już się pojawił. Wiedza, która chroni przed kryzysem, zanim się zacznie.

Prewencja

Zanim pojawi się problem

Budżet domowy, kontrola wydatków, poduszka finansowa i sygnały, że budżet wymyka się spod kontroli.

Poznaj kampanię →
Ratunek

Gdy zadłużenie już jest

Analiza zobowiązań, priorytety płatności, negocjacje i narzędzia prawne, gdy dług już się pojawił.

Poznaj kampanię →
Publikacje

Artykuły

Opracowania eksperckie i teksty naukowe zespołu Instytutu. Ostatnio:

Wszystkie artykuły →
Cykle autorskie

Po godzinach

Dwa cykle, które Instytut pisze po godzinach. „Przy piątku o niewypłacalności" - cotygodniowy felieton o prawie, długu i słuszności. „Ciemna strona bilansu" - studia największych krachów i oszustw bilansowych w historii.

09.08.2026 · vol. 45

Zasada minimalizacji utraty wartości

Najnowszy piątek: w gospodarce nie obowiązuje zasada zachowania energii, bo jest jeszcze entropia. Przedsiębiorstwo traci wartość samym trwaniem niewypłacalności. Stąd zasada: z dostępnych rozwiązań wybierać to, które zachowa jej najwięcej.

Czytaj piątek →
25.07.2026 · odcinek 4

Enron

Jak najbardziej podziwiana firma Ameryki ukryła dług poza bilansem - i co z tego wynika dla czytania sprawozdań.

Czytaj na Substacku →
23.05.2026 · odcinek 3

Overend, Gurney & Co.

Panika 1866 roku i bank, którego upadek nauczył City, czym jest pożyczkodawca ostatniej instancji.

Czytaj na Substacku →
Współpraca

Oferta

Instytut wykonuje płatne opinie, analizy i szkolenia dla przedsiębiorców, kancelarii, instytucji finansowych i sądów.

Ekspertyza

Opinie

wycena indywidualna

O dacie i podstawach niewypłacalności, o wykonalności układu, o działaniu w warunkach zagrożenia upadłością, o odpowiedzialności zarządu.

Zobacz w ofercie →
Dokumenty

Testy i plany

wycena indywidualna

Sporządzamy lub opiniujemy: testy zaspokojenia, plany restrukturyzacyjne, propozycje układowe, testy prywatnego wierzyciela.

Zobacz w ofercie →
Dane

Analizy KRZ

wycena indywidualna

Analizy na danych KRZ na zamówienie: branża, region, portfel wierzytelności, benchmark postępowań.

Zobacz w ofercie →
Wiedza

Szkolenia

wycena indywidualna

Szkolenia z prawa restrukturyzacyjnego i upadłościowego oraz z czytania sprawozdań pod kątem niewypłacalności.

Zobacz w ofercie →
Pełna oferta i jak zamówić →